Maçonnieke zwaarden

Het beschermende zwaard

Het primaire gebruik van het zwaard in de Loge spreekt voor zich, en we hoeven er niet lang bij stil te staan. Het zwaard is een wapen, offensief uiteraard, maar ook defensief.

Er zit geen bijzondere symboliek achter, enkel de bevestiging dat de Loge en de maçonnieke werkzaamheden beschermd moeten worden tegen de nieuwsgierigheid van profanen. Daarom zijn in alle maçonnieke riten, of ze nu Angelsaksisch of continentaal zijn, de Officieren die belast zijn met het bewaken van de deur van de Loge (de Bewaker of Dekker) bewapend met een zwaard.

Het zwaard, teken van gelijkheid

Het dragen van een zwaard door alle Meesters in de Loge is een bijzonderheid van de Franse, en later de bredere Europese vrijmetselarij. Dit gebruik had een sociologische betekenis en diende om de gelijkheid tussen vrijmetselaren te onderstrepen. In de samenleving van het Ancien Régime was het dragen van een zwaard in het burgerlijk leven immers een exclusief voorrecht van de aristocratie, en dan met name de zogenaamde ‘zwaardadel’. Al vanaf de 17e eeuw maakte men onderscheid tussen de “zwaardadel” – de traditionele adel die afstamde van de oude krijgersklasse – en een nieuwe realiteit: de “ambtsadel”, oftewel edellieden die een administratieve of juridische carrière nastreefden en vanwege hun universitaire studies een academische toga droegen.

Gezien het aantal edellieden dat de Loges bezocht, was het ondenkbaar om gelijkheid op een andere manier dan via de top uit te drukken. De Franse vrijmetselarij keerde hiermee enigszins de rug toe aan de herinneringen aan de operatieve vrijmetselarij, iets wat de Angelsaksische vrijmetselarij nooit heeft gedaan. Deze minachting voor de operatieve traditie kwam ook tot uiting in de beroemde toespraak van Chevalier de Ramsay in 1736, die vrijmetselaren tot afstammelingen van de Kruisvaarders maakte en zo de weg vrijmaakte voor de rijke ontwikkeling van de hoge graden van de A.A.S.R.. Wanneer men vrijmetselaar werd, werd men de gelijke van een edelman; men stamde af van Kruisvaarders, Tempeliers, mysterieuze Rozenkruisers, alchemisten… Dat was prestigieuzer dan jezelf erfgenaam van eenvoudige bouwvakkers te noemen!

Alle zwaarden, dolken en degens voor de Loge zijn hier verzameld. Bekijk de collectie.

Het Vlammend Zwaard

Het Vlammend Zwaard dat de Voorzittend Meester in de meeste continentale maçonnieke riten draagt, is het resultaat van een diepere symbolische uitwerking. Het vertrekpunt van deze uitwerking was de beschermende functie van het zwaard van de Bewaker of Dekker.

In een samenleving die nog grotendeels christelijk was, waar deed een zwaard dat de toegang tot een heilige plaats moest verhinderen aan denken? Aan het beroemde Vlammende Zwaard dat werd gezwaaid door de Cherubijnen die belast waren met het bewaken van de Hof van Eden na de Zondeval (Genesis 3:24). Maar dan zou het logischer zijn geweest om de Bewaker of Dekker met een Vlammend Zwaard te bewapenen in plaats van de Voorzittend Meester. Dit idee is waarschijnlijk overwogen, zoals blijkt uit het borduurwerk in de vorm van een Vlammend Zwaard dat in sommige riten (met name de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus) soms het sautoir van de Bewaker siert.

Maar de symboliek van het zwaard is verrijkt met een andere interpretatie: verschillende bijbelteksten beschouwen het zwaard als een symbool van het goddelijke Woord, dat tegelijkertijd scheppend, vernietigend en levengevend is. De vrijmetselarij maakt van het Vlammend Zwaard daarom de drager van een overdracht: die van de initiatieke Kennis.

Als het Vlammend Zwaard in verschillende maçonnieke riten rechtmatig toebehoort aan de Voorzittend Meester, dan is dat omdat het de twee bijbelse interpretaties samenbrengt en er dus een dubbele functie aan wordt toegekend: het bewaken van de toegang tot de Kennis als transcendente realiteit – en niet langer alleen tot de Loge als fysieke plek – en het overdragen van deze Kennis aan degene die zich daar waardig voor heeft getoond.

Gerelateerde producten

Categorieën

Vrijmetselaars insignes (schorten, ordebanden, bandoliers)Sautoirs & sieradenGeschenken onder de €20Schorten & packsSieradenLogejuwelen