De graad van Leerling – Een historisch perspectief

Is Leerling een graad?

In de moderne speculatieve vrijmetselarij is het duidelijk dat Leerling de eerste graad is. Men verkrijgt deze via een inwijdingsceremonie, die een duidelijk “ervoor” en “erna” markeert en symbolisch overeenkomt met een dood in de profane wereld, gevolgd door een wedergeboorte als ingewijde. De nieuwe Leerling maakt dan integraal deel uit van de Loge, ook al beschikt hij nog niet over alle rechten. Was dat in de oude broederschappen van bouwers ook zo? Het lijkt van niet.

Het leerlingschap bij de oude Britse bouwers

Voor zover we weten, kende de oude Engelse metselarij in de 16e eeuw een andere praktijk, in lijn met de gebruiken die ook in andere ambachten werden gehanteerd. Men moet bedenken dat, hoewel de vrijmetselarij vandaag de dag een volledig autonome instelling is die aan geen enkele andere macht verantwoording schuldig is, de oude ambachten destijds verweven waren met het sociale weefsel van de plaats waar ze werden uitgeoefend en erkenning moesten krijgen om hun beroep te mogen uitoefenen.

Het is daarom belangrijk om onderscheid te maken tussen wat er binnen de broederschap gebeurde, met haar gebruiken, geheimen en tradities, en de relaties die zij onderhield met de samenleving, de burgerlijke autoriteiten, de wet en de klanten. Sommige titels hadden alleen betrekking op de relaties met de burgerlijke samenleving: dit is het geval bij de titel van Meester, wat geen graad was, maar een functie in de ogen van de wet. Een Meester was elke Gezel die de middelen had om deze positie te kopen, wat hem toestond om een contract met een klant te tekenen, een bouwplaats te leiden en Leerlingen op te leiden. Maar binnen de broederschap bleef hij een Gezel, en degenen die de broederschap leidden, droegen niet de titel van Meester, maar werden Opzieners of Diakens genoemd.

Middeleeuws leerlingschap

Winkel brengt samen wat men inwijding en verheffing tot de graad van Gezel noemt. Bekijk de collectie.

Het leerlingschap bevond zich een beetje tussen twee werelden in. Om te beginnen trad een zeer jonge jongen in dienst van een Meester, op persoonlijke titel. Er werd een contract getekend tussen de Meester en de wettelijke vertegenwoordiger van de Leerling, die tussen de 14 en 21 jaar oud moest zijn. Dit contract wordt een “Indenture” genoemd, en de Leerling kreeg toen de naam “Indentured Apprentice” (Leerling onder contract) of soms “Registered Apprentice” (Geregistreerde Leerling). Maar de Leerling behoorde nog niet tot de broederschap; hij werkte alleen voor een Meester, die hem gedurende zeven jaar de basisprincipes van het vak leerde.

Zeven jaar en meer…

Na afloop van deze zeven jaar leerlingschap kon de “Indentured Apprentice”, als hij zich waardig had getoond, worden toegelaten tot de broederschap met de titel van “Entered Apprentice” (Ingetreden Leerling, een titel die in de Angelsaksische vrijmetselarij nog steeds wordt gebruikt voor de eerste graad). Maar hij was nog geen volwaardig lid en had niet het recht om een functie te bekleden of deel te nemen aan besluitvorming: deze voorrechten bleven voorbehouden aan de enige echte leden, de Gezellen.

De duur van dit tweede deel van het leerlingschap, dat uiteraard de overdracht van maçonnieke geheimen en tradities omvatte, lijkt in Engeland niet vastgelegd te zijn, terwijl het in Schotland, als we de vroege Shaw-statuten van 1598 mogen geloven, om een nieuwe periode van zeven jaar ging.

De graad van Leerling vandaag

Vandaag de dag is de situatie sterk veranderd. De vrijmetselarij is niet langer operatief en maakt geen deel meer uit van het sociaal-professionele weefsel van de stad. Het gaat niet meer om een beroepsopleiding, maar om een inwijdingsproces.

De nieuwe vrijmetselaarsleerling begint dus zijn maçonnieke pad met zijn inwijding en treedt zo de Loge binnen, die de broederschap van Metselaars vertegenwoordigt. In plaats van de zeven jaar voorafgaande opleiding, brengt hij zijn aspiraties en zijn verlangen om een nieuw mens te worden mee, en sterft hij symbolisch voor zijn vorige leven. Dit is heel anders dan de aanpak van de oude operatieve Metselaars, maar het is niet de bedoeling om hen punt voor punt na te bootsen.

Ontvangst van een leerling

In de continentale vrijmetselarij draagt de eerste graad alleen de titel van Leerling, waardoor de verschillende stadia die de toekomstige Meester vroeger doorliep, lijken te zijn vergeten. Maar in Angelsaksische landen is de titel “Entered Apprentice” gebleven, wat overeenkomt met het tweede deel van de opleiding van de Metselaar, gegeven door de Loge en niet langer alleen door de Meester.

Een heropleving van oude gebruiken

Er zijn echter twee pogingen om aan te knopen bij de oude operatieve gebruiken. De eerste is Engels: het gaat om de Operatieve Metselarij (The Operatives, oftewel The Worshipful Society of Free Masons, Rough Masons, Wallers, Slaters, Paviors, Plaisterers and Bricklayers). Deze structuur beweert de directe opvolger te zijn van de laatste Engelse operatieve gilden die zich in de loop van de 18e eeuw niet hadden aangesloten bij de speculatieve vrijmetselarij. In haar huidige vorm werd de vereniging in de jaren 1910 opgericht door de Engelse ingenieur en vrijmetselaar Clement E. Stretton (1850-1915), die beweerde in 1866 in zo’n gilde te zijn opgenomen; hij werd bij deze taak bijgestaan door John Yarker (1833-1913), de eerste Grootmeester van het sieraad Memphis-Misraïm in Engeland. Bij de Operatieven neemt de eerste graad de titel “Indentured Apprentice” weer aan.

In Frankrijk leidde onderzoek in de jaren 1960 naar oude rituelen ertoe dat broeders van het Grootoosten van Frankrijk in 1972 de eerste Loge oprichtten van wat het Operatieve Rituaal van Salomo zou worden. Zij verlieten het Grootoosten van Frankrijk in 1974 om hun eigen obediëntie op te richten, die uitsluitend dit Rituaal beoefent: de Initiatieke Traditionele Orde van de Koninklijke Kunst.

Gerelateerde producten

Categorieën

Vrijmetselaars insignes (schorten, ordebanden, bandoliers)Sautoirs & sieradenGeschenken onder de €20Schorten & packsSieradenLogejuwelen