Wie zijn de Shriners? – Vrijmetselaarsregalia

Eva Bakker
Product- en inkoopexpert met meer dan 15 jaar ervaring in de detailhandel

Oorsprong en ontwikkeling van de Shriners

De Shriners, lang bekend als de Ancient Arabic Order of the Nobles Mystic Shrine, werden in 1872 in New York opgericht door twee Amerikaanse vrijmetselaren: de arts Walter Millard Fleming (1838-1913) en de acteur en toneelschrijver William J. Florence (geboren als William Jermyn Conlin, 1831-1891). Zij wilden een nieuwe maçonnieke organisatie creëren, gebaseerd op entertainment en kameraadschap, om de vele New Yorkse vrijmetselaren te verwelkomen die vanaf 1870 de gewoonte hadden opgevat om buiten de loge samen te komen en te lunchen in de Knickerbocker Cottage. Dit restaurant in Manhattan was sinds 1868 de thuisbasis van de New York Athletic Club en werd bezocht door vele prominente figuren, waaronder politici.

Tijdens een tournee door Europa werd Florence in Marseille uitgenodigd voor een avond georganiseerd door een Arabische diplomaat. Er werd een soort musical opgevoerd, waarna de gasten werden ontvangen in een geheim genootschap. Diep onder de indruk maakte Florence aantekeningen en schetsen, die Fleming gebruikte om de rituelen te creëren voor wat de Shriners zou worden.

Op basis hiervan namen de Shriners een Arabische en pseudo-islamitische stijl aan, zowel in de titels van hun officieren en de namen van hun afdelingen als in de decoraties, kostuums en symbolen. De eerste afdeling werd op 26 september 1872 opgericht in de Knickerbocker Cottage en kreeg de naam Meccah. Daarna vestigden ze zich in de nieuwe Masonic Hall van Manhattan, die in 1875 werd ingehuldigd. De Imperial Council, de hoogste macht van de Orde, werd in 1876 ingesteld en Fleming werd de eerste Imperial Potentate. Het huidige hoofdkwartier van de Orde bevindt zich in Tampa (Florida).

De Knickerbocker Cottage

De Shriners verspreidden zich al snel over de Verenigde Staten en groeiden in hoog tempo. Waar ze in 1876 nog met 43 waren, telde men in 1878 al dertien afdelingen in acht staten, met in totaal 425 leden. Tien jaar later waren er 48 afdelingen in de Verenigde Staten en Canada, met in totaal 7.210 leden. In 1900 waren er maar liefst 55.000 Shriners verdeeld over 82 afdelingen.

Oorspronkelijk een puur Amerikaans fenomeen, zijn de Shriners uitgegroeid tot een internationale orde, met vestigingen in Canada (1888), Mexico (1907), Panama (1918), Puerto Rico (2010), de Filipijnen (2010), Duitsland (2011), Brazilië (2015) en Bolivia (2018). In totaal zouden er wereldwijd ongeveer 500.000 Shriners zijn.

Winkel vervaardigt de decoraties voor de Amerikaanse Royal Arch, het voorportaal van de Shrine. Bekijk de collectie.

Het is ook vermeldenswaard dat de Afro-Amerikaanse vrijmetselarij van Prince Hall de Shriners-ritus begon te beoefenen binnen een rivaliserende orde die in 1893 werd opgericht: de Ancient Egyptian Arabic Order of Nobles Mystic Shrine. Er ontstond een juridisch geschil, waar de Afro-Amerikaanse tak in 1929 als winnaar uitkwam, waardoor zij het recht kregen om de riten van de Shriners te gebruiken. De Afro-Amerikaanse Shriners tellen vandaag de dag ongeveer 35.000 leden, verdeeld over 227 afdelingen.

Tot slot verdient een opmerkelijk actueel voorval vermelding. Na de aanslagen van 11 september 2001 werden de Shriners het slachtoffer van intimidatie, bedreigingen en zelfs aanslagpogingen door extremisten die hen aanzagen voor een islamitische organisatie. Ze besloten daarop het Arabische aspect van de Orde te verzachten en veranderden hun naam in “Shriners International”.

De bijzonderheden van de Shriners

Naast hun oosterse sfeer zijn er twee specifieke kenmerken van de Shriners. De eerste is in 2000 in onbruik geraakt. Tot die tijd rekruteerden de Shriners alleen onder vrijmetselaren die de 32e graad van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus bezaten of de hoogste graad van de York Ritus, Ridder Tempelier, hadden bereikt. De Shriners vormden daarom lange tijd een soort elite die uitsluitend bestond uit vrijmetselaren van zeer hoge graden van de AASR. Maar in 2000, waarschijnlijk vanwege een terugloop in het aantal aanmeldingen, werd deze eis geschrapt en kunnen sindsdien ook gewone Meester-Vrijmetselaren worden toegelaten tot de Shriners.

Shriner-ziekenhuis

Maar het meest opmerkelijke kenmerk van de Shriners is hun ongelooflijke liefdadigheidsinstelling, waarmee ze orthopedische kinderziekenhuizen financieren die gratis zorg aanbieden. De bouw van het eerste ziekenhuis begon in 1922 en de Orde sponsort nu 22 ziekenhuizen, waarbij de activiteiten zijn uitgebreid naar de behandeling van brandwonden en medisch onderzoek. Het werk van de Shriners is waarschijnlijk het meest spectaculaire voorbeeld van maçonnieke liefdadigheid ter wereld.

De Shriners en vrouwen

De Shriners volgen strikt de principes van de reguliere vrijmetselarij en laten alleen mannen toe. Deze principes zijn nooit ter discussie gesteld, maar er werden drie vrouwelijke hulporganisaties opgericht om echtgenotes, dochters en vrouwelijke familieleden van Shriners te verwelkomen.

De Ladies Oriental Shrine of North America werd in 1903 opgericht in Wheeling (West Virginia) en telt tegenwoordig ongeveer 8.000 leden, terwijl dat er halverwege de jaren negentig nog 32.000 waren. De werving is nu verruimd en elke vrouw ouder dan 18 jaar die geïnteresseerd is in de activiteiten van de Orde kan lid worden, zonder dat zij familie hoeft te zijn van een Shriner of vrijmetselaar.

De Daughters of the Nile werden in 1913 opgericht in Seattle (Washington). Zij tellen tegenwoordig ongeveer 15.000 leden, die geen familie meer hoeven te zijn van een Shriner of vrijmetselaar, maar wel een band moeten hebben met de activiteiten van de Shriners. Zo kan een vrouw die in haar jeugd patiënt was in een Shriner-ziekenhuis, lid worden.

En aan de Afro-Amerikaanse kant werden de Daughters of Isis in 1909 opgericht, volgens dezelfde principes als de andere twee vrouwenordes. Zij telden 15.000 leden in 2003 en zijn er vandaag de dag bijna 10.000.

Waarom zijn de Shriners zo weinig vertegenwoordigd in Europa?

Als integraal onderdeel van de Amerikaanse maçonnieke wereld zijn de Shriners slechts in negen landen gevestigd. Duitsland is het enige Europese land waar ze aanwezig zijn, wat te verklaren is door de sterke invloed van de Amerikaanse vrijmetselarij na de bezetting door de geallieerden na de Tweede Wereldoorlog.

Shriner-embleem

De Shriners zijn kenmerkend voor de uitgesproken voorliefde van Amerikanen voor pseudo-initiatieke, fantasierijke of parodiërende ordes die in de marge van de vrijmetselarij of onafhankelijk daarvan opereren. Zelfs de medewerkers van slaaprijtuigen of loodgieters hadden hun eigen initiatie-orde, met rituelen en een geheimhoudingseed!