GLNF: geschiedenis en beoefende riten

Eva Bakker
Product- en inkoopexpert met meer dan 15 jaar ervaring in de detailhandel

Oorsprong van de Grande Loge Nationale Française

In 1877 schafte het Grand Orient de France de verplichting af om in God te geloven, te werken ter ere van de Opperbouwmeester van het Heelal en de Bijbel tentoon te stellen tijdens maçonnieke rituelen. Hiermee volgde zij een soortgelijk besluit van het Grand Orient de Belgique uit 1872. De Franse vrijmetselarij positioneerde zich resoluut ter linkerzijde en nam steeds vaker openlijk antiklerikale standpunten in. De meerderheid van de Franse vrijmetselaars uit die tijd definieerde zich duidelijk als republikeins en democratisch, waarbij sommigen zelfs flirtten met het anarcho-syndicalisme (bij de Grande Loge Symbolique Écossaise). Het Grand Orient de France ging nooit zo ver, maar stond zeer dicht bij de Parti radical (opgericht in 1901), die destijds resoluut links was.

Er waren echter altijd Franse vrijmetselaars die zich niet konden vinden in het heersende antiklerikalisme en de republikeinse bevlogenheid. Drie van deze vrijmetselaars, Édouard de Ribaucourt, Camille Savoire en Gustave Bastard, zochten contact met de Grande Loge Suisse Alpina en de Grand Prieuré Indépendant d’Helvétie, de laatste actieve macht van het Régime Écossais Rectifié in de wereld. Zij werden op 9 juni 1910 ingewijd als Chevaliers Bienfaisants de la Cité Sainte en ontvingen patenten om de gerectificeerde vrijmetselarij in Frankrijk nieuw leven in te blazen. Op 20 juni van datzelfde jaar 1910 begonnen zij met het heroprichten van de laatste Franse Loge die tot 1830 volgens de Rite Écossais Rectifié had gewerkt, “Le Centre des Amis”. Het Grand Orient de France, aanvankelijk terughoudend, stemde ermee in dat deze Loge deze Ritus zou aannemen en ondertekende hierover zelfs een akkoord met de Grand Prieuré Indépendant d’Helvétie.

Édouard de Ribaucourt was de eerste Voorzittend Meester van de Loge “Le Centre des Amis”, die tot 1913 normaal functioneerde. Op dat moment probeerde het Grand Orient de France de Loge een nieuw ritueel van de Rite Écossais Rectifié op te leggen, gezuiverd van elke verwijzing naar de Opperbouwmeester van het Heelal. Dit was onaanvaardbaar voor Ribaucourt, die tevergeefs probeerde toestemming te krijgen van het Grand Orient om het traditionele ritueel te blijven gebruiken: hij verbrak daarop alle banden met het Grand Orient de France en wendde zich tot de Grande Loge Unie d’Angleterre.

Winkel vervaardigt de decoraties voor de Grande Loge Nationale Française. Bekijk de collectie.

Op 5 oktober 1913 richtte de Loge “Le Centre des Amis” zich op als Grande Loge Nationale Indépendante et Régulière pour la France et ses Colonies, die op 3 december 1913 werd erkend door de Grande Loge Unie d’Angleterre.

Ontwikkeling van de Grande Loge Nationale Française

Slechts één Loge van het Grand Orient de France volgde de nieuwe maçonnieke obediëntie, namelijk “Anglaise 204” in Bordeaux. De andere Loges die zich aansloten, waren Loges van Engelsen die in Frankrijk woonden en volgens de Rite Emulation werkten. Hoewel het plan van Ribaucourt was om het Régime Écossais Rectifié te doen herleven, was de Loge “Le Centre des Amis” lange tijd de enige Loge die volgens deze Ritus werkte binnen de nieuwe obediëntie, die door critici graag de “Engelse Grootloge van Frankrijk” werd genoemd!

In 1948 nam de Grande Loge Nationale Indépendante et Régulière pour la France et ses Colonies de naam Grande Loge Nationale Française aan, maar een kwart van de leden was nog steeds Engels. In 1958 scheidden zeven van haar Loges (waaronder de oprichtende Loge “Le Centre des Amis”) zich af, uit onvrede over de te sterke Engelse invloed en met de wens om relaties aan te gaan met andere Franse maçonnieke obediënties. Zij richtten de Grande Loge Nationale Française Opéra op, die later de Grande Loge Traditionnelle et Symbolique Opéra zou worden. Pas in 1965 sloten meer Fransen zich aan bij de Grande Loge Nationale Française, na een splitsing binnen de Grande Loge de France. Deze laatste had een alliantieverdrag getekend met het Grand Orient de France, en sommige leden die het hier niet mee eens waren, stapten over naar de Grande Loge Nationale Française, waarbij zij tegelijkertijd de Rite Écossais Ancien Accepté introduceerden.

De instroom van Franse leden bleef vervolgens groeien, tot het punt dat de Grande Loge Nationale Française in 2011 de 44.000 leden bereikte en tijdelijk de tweede plaats innam onder de Franse maçonnieke obediënties. In de jaren negentig werd de Grande Loge Nationale Française echter getroffen door vastgoedschandalen, waardoor sommige leden vertrokken om in 2003 de Grande Loge Traditionnelle et Moderne de France op te richten.

De decoraties voor nationale waardigheidsbekleders vindt u hier. Bekijk de collectie.

Sinds 2012, onder het Grootmeesterschap van Jean-Pierre Servel, heeft de Grande Loge Nationale Française zichzelf herbouwd en gereorganiseerd. Op 6 juni 2014 herstelde de Grande Loge Unie d’Angleterre de erkenning van de Grande Loge Nationale Française, gevolgd in 2015 door de vijf andere obediënties die de banden hadden verbroken.

Beoefende riten in de Grande Loge Nationale Française

Hoewel oorspronkelijk bedoeld als een gerectificeerde obediëntie, werd de Grande Loge Nationale Française aanvankelijk gedomineerd door de Rite Emulation en heeft zij geleidelijk andere riten geïntegreerd: Rite Français, Rite Écossais Ancien et Accepté, Rite d’York en de Rite Standard d’Écosse.

Zij is ook verbonden met maçonnieke machten die de hoge graden van de REAA van het Régime Écossais Rectifié, de Rite Écossais Ancien Accepté en de Rite Français beheren, evenals Angelsaksische Side Degrees (Royal Arch, Mark Masonry, Royal Ark Mariner, Allied Masonic Degrees, Cryptic Degrees, enz.).