De oorsprong van de Vrijmetselaarstempel in Londen
Het lijkt erop dat de vroege speculatieve vrijmetselaars in Londen al vóór de oprichting van de Grand Lodge in 1717 (of waarschijnlijker 1721) over een toegewijde plek beschikten, bekend als de “Masons Hall”. Dit weten we uit de agenda van Elias Ashmole (1617-1692), die daar op 10 maart 1682 werd opgeroepen voor een bijeenkomst. De exacte locatie of afmetingen van deze plek zijn onbekend, en de pompeuze titel “Masons Hall” duidde wellicht op een zeer bescheiden ruimte.
Wat we wel weten, is dat de Grand Lodge of London zelf over geen enkele eigen ruimte beschikte; de loges kwamen samen in tavernes, waarvan ze vaak ook de naam overnamen. Volgens de officiële lezing kwamen de vier oprichtende loges op 24 juni 1717 samen in de taverne “Goose and Gridiron” om de Grand Lodge of London te vormen.
De Tempel van 1775
Pas in 1775 verwierf de Grand Lodge of London twee huizen aan Great Queen Street, gescheiden door een tuin. Ze waren van plan de twee panden te verbinden met een grote hal die als vrijmetselaarstempel zou dienen. De architectuurwedstrijd werd gewonnen door Thomas Sandby (1721-1798) en de eerste Vrijmetselaarstempel van Londen werd ingehuldigd op 23 mei 1776. In 1820 werd deze uitgebreid met een nieuw gebouw, ontworpen door de neoclassicistische architect John Soane (1753-1837), die ook verantwoordelijk was voor het gebouw van de Bank of England en de eetkamer van 10 Downing Street.
In 1860 verwierf de Grand Lodge, die in 1813 de United Grand Lodge of England was geworden, een nieuw stuk grond naast de tempel. Ze besloten de toevoegingen van Soane te slopen om de gebouwen uit 1775 te integreren in een groter geheel. Dit project volgde de plannen en ontwerpen van Frederick Pepys Cockerill (1754-1827), die op dat moment al meer dan dertig jaar was overleden.
Deze tweede Vrijmetselaarstempel van Londen werd tot eind jaren 1920 gebruikt. Het gebouw was echter verzwakt door een brand in 1883 en werd in 1910 gedeeltelijk gesloopt om ruimte te maken voor nieuwbouw. Vanaf 1919 startte de hertog van Connaught, die van 1901 tot 1939 Grootmeester van de United Grand Lodge of England was, een grote inzamelingsactie om op dezelfde locatie een nieuwe vrijmetselaarstempel te bouwen.
De Tempel van 1860
De architectuurwedstrijd die in 1925 werd uitgeschreven, werd gewonnen door de architecten Henry Victor Ashley (1872-1845) en Francis Winton Newman (1873-1953). De bouw van de derde Vrijmetselaarstempel van Londen begon in 1927 en werd voltooid in 1932. De hertog van Connaught had het oorspronkelijk ontworpen als een monument ter ere van de 3325 Engelse vrijmetselaars die tijdens de Eerste Wereldoorlog waren gesneuveld, en noemde het het “Masonic Peace Memorial”. Pas bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1939 kreeg het de naam Freemasons’ Hall.
Freemasons’ Hall in al zijn glorie
De architectuur van Freemasons’ Hall is een prachtig voorbeeld van de art-decostijl, gekenmerkt door strakke geometrische lijnen, luxueuze materialen en verfijnde decoratieve motieven. De Grand Temple, in het hart van het gebouw, is bijzonder indrukwekkend met zijn versierde plafonds, glas-in-loodramen en symbolische beelden. Er is plaats voor 1700 personen en het dient voor ceremonies van de Grand Lodge en de bestuursorganen van de verschillende geassocieerde vrijmetselaarsordes (zoals de Royal Arch).
De Grand Temple
Maar dit weelderige gebouw herbergt nog vele andere ruimtes, waaronder niet minder dan 21 tempels die door de Londense loges worden gebruikt. Sommige zijn zeer ruim, zoals Tempel nr. 1 met 600 zitplaatsen, en sommige zijn, net als de Grand Temple, uitgerust met prachtige orgels van de beroemde orgelbouwers Henry Willis & Sons. Zij bouwden ook de orgels in vele Engelse kathedralen en in de Albert Hall in Londen.
Freemasons’ Hall beschikt ook over talloze eenvoudigere tempels die dienen voor instructiesessies van de broeders. Uiteraard herbergt het gebouw ook een zeer rijke bibliotheek en een museum met een groot aantal vrijmetselaarsvoorwerpen van grote historische waarde.
Bezoek Freemasons’ Hall
Een monument met zo’n architecturale en historische rijkdom kon natuurlijk niet verborgen blijven voor het publiek. Er worden rondleidingen door de Grand Temple georganiseerd en het museum is gratis toegankelijk, wat vrij uniek is. De bibliotheek is ook open voor het publiek, al is er geen uitleenservice en kunnen de werken op aanvraag ter plaatse worden geraadpleegd.
Freemasons’ Hall buitenaanzicht
Freemasons’ Hall blijft echter in de eerste plaats het hoofdkwartier van de United Grand Lodge of England, en de vrijmetselaarsactiviteiten zijn er frequent en talrijk. Daarom zijn de 21 secundaire tempels en de instructieruimtes niet toegankelijk voor het publiek en blijven ze gereserveerd voor de broeders.
